Układ moczowy tworzą nerki oraz drogi moczowe. Nerki są parzystymi narządami, w których powstaje mocz. Drogi moczowe odprowadzają mocz na zewnątrz i obejmują kielichy nerkowe, miedniczkę nerkową, moczowody, pęcherz moczowy i cewkę moczową. Kielichy, miedniczkę i moczowody zalicza się do górnych dróg moczowych, a pęcherz moczowy i cewkę moczową do dolnych. Nerki i moczowody leżą w przestrzeni zaotrzewnowej na tylnej ścianie jamy brzusznej, pęcherz moczowy w miednicy mniejszej, a cewka moczowa przechodzi przez dno miednicy do krocza.
Położenie i ustawienie nerek
Nerki mają kształt fasoli i leżą w przestrzeni zaotrzewnowej, na tylnej ścianie jamy brzusznej, po obu stronach kręgosłupa, w okolicy lędźwiowej. Otrzewna ścienna przechodzi przed nimi i pokrywa tylko część ich powierzchni przednich, dlatego nerki zalicza się do narządów zaotrzewnowych. Każda nerka ma powierzchnię przednią i tylną, brzeg boczny i przyśrodkowy oraz biegun górny i dolny, a na brzegu przyśrodkowym znajduje się wnęka nerki.
Nerki sięgają mniej więcej od wysokości dwunastego kręgu piersiowego do trzeciego kręgu lędźwiowego. Poszczególne podręczniki podają te granice z różnicą około jednego kręgu, a wnękę nerki umieszczają w przybliżeniu na wysokości pierwszego kręgu lędźwiowego. Nerka prawa leży zwykle o 1 do 2 cm niżej niż lewa, ponieważ nad nią znajduje się duży prawy płat wątroby. Nerka lewa jest nieco dłuższa i węższa, a jej biegun górny sięga wyżej, zwykle do jedenastego żebra.
Długie osie nerek nie są pionowe. Zbiegają się ku górze, tak że bieguny górne leżą bliżej siebie i bliżej kręgosłupa, a bieguny dolne są od niego bardziej oddalone. Nerki leżą na skośnie przebiegających mięśniach tylnej ściany brzucha, przez co są także obrócone wokół osi długiej. Brzeg boczny kieruje się ku tyłowi, a brzeg przyśrodkowy z wnęką jest zwrócony przyśrodkowo, ku przodowi i nieco w dół. Nerki nie są przytwierdzone na sztywno. Przy głębokim wdechu przepona przesuwa je w dół o 2 do 3 cm, a w pozycji stojącej leżą nieco niżej niż w leżącej.
Sąsiedztwo przednie nerek
Na biegunie górnym nerki prawej leży nadnercze prawe o kształcie trójkątnym, osadzone na nim jak czapeczka. Górne dwie trzecie powierzchni przedniej nerki prawej przylegają do powierzchni trzewnej wątroby i pozostawiają na niej wycisk nerkowy. Między wątrobą a nerką prawą otrzewna tworzy zachyłek wątrobowo-nerkowy. Wąski pas wzdłuż brzegu przyśrodkowego, w okolicy wnęki, przylega bezpośrednio, bez pośrednictwa otrzewnej, do części zstępującej dwunastnicy. Biegun dolny i dolna część powierzchni przedniej nerki prawej stykają się ze zgięciem prawym okrężnicy, a przyśrodkowo od niego z pętlami jelita cienkiego.
Nadnercze lewe ma kształt półksiężyca i nie leży na samym biegunie górnym. Przylega do brzegu przyśrodkowego nerki lewej powyżej wnęki i schodzi wzdłuż niego niemal do naczyń nerkowych. Górna część powierzchni przedniej nerki lewej leży za tylną ścianą żołądka, od którego oddziela ją torba sieciowa, i wchodzi w skład łoża żołądka. Brzeg boczny nerki lewej i przylegająca do niego górna część powierzchni przedniej stykają się z powierzchnią trzewną śledziony. Środkowa część powierzchni przedniej, na wysokości wnęki, leży bezpośrednio za trzonem trzustki i biegnącymi z nim naczyniami śledzionowymi. Dolną część powierzchni przedniej nerki lewej pokrywają bocznie zgięcie lewe okrężnicy i początek okrężnicy zstępującej, a przyśrodkowo pętle jelita czczego.
Sąsiedztwo tylne nerek
Powierzchnie tylne obu nerek leżą na tych samych strukturach tylnej ściany brzucha, a różnią się głównie wysokością. Górna część powierzchni tylnej każdej nerki spoczywa na przeponie, która oddziela ją od zachyłka żebrowo-przeponowego opłucnej. Ponieważ nerka lewa sięga wyżej, jej powierzchnia tylna przylega do przepony większym obszarem niż w nerce prawej.
Nerki krzyżują od tyłu ostatnie żebra. Dwunaste żebro przechodzi za nerką lewą mniej więcej w połowie jej wysokości, a za niżej położoną nerką prawą tylko w jej części górnej, w pobliżu bieguna górnego. Za górnym biegunem nerki lewej przebiega dodatkowo jedenaste żebro.
Poniżej przepony powierzchnia tylna nerki leży na mięśniach tylnej ściany brzucha. Przyśrodkowa część powierzchni tylnej, wzdłuż brzegu przyśrodkowego, spoczywa na mięśniu lędźwiowym większym. Środkowa część leży na mięśniu czworobocznym lędźwi, a część boczna, przy brzegu bocznym, na rozcięgnie mięśnia poprzecznego brzucha.
Osłony nerki
Nerkę otaczają trzy osłony, które od wewnątrz tworzą torebka włóknista, torebka tłuszczowa i powięź nerkowa. Torebka włóknista jest cienką, mocną błoną, która przylega bezpośrednio do miąższu nerki. W zdrowej nerce łatwo ją oddzielić od miąższu. Na wysokości wnęki torebka włóknista wnika do zatoki nerkowej i wyściela jej ściany.
Torebka tłuszczowa jest warstwą tkanki tłuszczowej otaczającą nerkę na zewnątrz torebki włóknistej. Najgrubsza jest wzdłuż brzegów nerki, a przez wnękę przechodzi do zatoki nerkowej i wypełnia wolne przestrzenie między jej zawartością. Leży w obrębie powięzi nerkowej.
Powięź nerkowa jest łącznotkankową osłoną złożoną z blaszki przedniej i blaszki tylnej. Obejmuje wspólnie nerkę z jej torebką tłuszczową oraz nadnercze, przy czym nadnercze jest oddzielone od nerki cienką przegrodą. Blaszki powięzi zrastają się ze sobą powyżej nadnercza i wzdłuż brzegu bocznego nerki, natomiast ku dołowi pozostają otwarte i luźno otaczają moczowód. Dlatego przy znacznym ubytku tłuszczu nerka może przesuwać się w dół w obrębie powięzi, a nadnercze pozostaje na swoim miejscu.
Na zewnątrz powięzi nerkowej, głównie za jej blaszką tylną, leży ciało tłuszczowe przynerkowe, które oddziela nerkę od mięśni tylnej ściany brzucha. Nerkę w jej położeniu utrzymują przede wszystkim powięź nerkowa i otaczający tłuszcz, a także naczynia nerkowe, sąsiednie narządy i ciśnienie w jamie brzusznej.
Powierzchnie, brzegi i bieguny nerki
Nerka dorosłego człowieka ma długość około 10 do 12 cm, szerokość 5 do 6 cm i grubość 3 do 4 cm, a jej masa wynosi zwykle od 120 do 170 g. Ma kształt fasoli z dwiema powierzchniami, dwoma brzegami i dwoma biegunami.
Powierzchnia przednia nerki jest wyraźnie wypukła i zwrócona ku przodowi oraz nieco bocznie, w stronę narządów jamy brzusznej. Powierzchnia tylna jest bardziej płaska i spoczywa na przeponie oraz mięśniach tylnej ściany brzucha. Brzeg boczny jest wypukły i zaokrąglony na całej długości. Brzeg przyśrodkowy jest wklęsły, a w jego środkowej części leży wnęka nerki, dlatego powyżej i poniżej wnęki brzeg ten jest wypukły, a na jej wysokości wcięty.
Biegun górny jest zwykle szerszy, grubszy i bardziej zaokrąglony, a biegun dolny węższy i nieco bardziej wydłużony. Biegun górny leży bliżej kręgosłupa niż dolny. Powierzchnię zdrowej nerki pokrywa gładka torebka włóknista, przez którą prześwituje czerwonobrązowy miąższ.
Wnęka i zatoka nerkowa
Wnęka nerki jest pionową szczeliną w środkowej części brzegu przyśrodkowego, ograniczoną wargą przednią i wargą tylną. Przez wnękę wchodzą do nerki tętnica nerkowa i nerwy, a wychodzą z niej żyła nerkowa, naczynia chłonne i miedniczka nerkowa, która przechodzi w moczowód. Wzajemne położenie tych struktur opisano przy naczyniach nerkowych w układzie krążenia.
Wnęka prowadzi do zatoki nerkowej. Zatoka jest spłaszczoną jamą położoną wewnątrz nerki, otoczoną miąższem ze wszystkich stron z wyjątkiem wnęki. Wnęka jest więc otworem leżącym na powierzchni nerki, a zatoka przestrzenią wewnątrz narządu, do której ten otwór prowadzi. Torebka włóknista nie kończy się na brzegach wnęki, lecz przechodzi przez nią do zatoki i wyściela jej ściany.
Ściany zatoki nie są gładkie. Wpuklają się do niej brodawki nerkowe, czyli zaokrąglone szczyty piramid nerkowych, a między brodawkami ściana tworzy nieregularne wyniosłości. W zatoce leżą kielichy nerkowe mniejsze i większe, miedniczka nerkowa lub jej część, gałęzie tętnicy nerkowej i dopływy żyły nerkowej, naczynia chłonne i nerwy. Wolne przestrzenie między nimi wypełnia tkanka tłuszczowa, która przez wnękę łączy się z torebką tłuszczową nerki.
Kora i rdzeń nerki
Na przekroju czołowym nerki widać, że jej miąższ składa się z kory i rdzenia. Kora nerki leży na obwodzie, tuż pod torebką włóknistą. Jest jaśniejsza i ma drobnoziarnisty wygląd. Rdzeń nerki leży głębiej, między korą a zatoką nerkową, i jest ciemniejszy oraz prążkowany.
Rdzeń nie tworzy jednolitej warstwy. Składa się z piramid nerkowych, których w jednej nerce jest zwykle od 8 do 18. Każda piramida ma kształt stożka. Jej podstawa jest zwrócona ku obwodowi nerki i graniczy z korą, a szczyt skierowany jest ku zatoce nerkowej. Zaokrąglony szczyt piramidy tworzy brodawkę nerkową, która wpukla się do zatoki i jest objęta przez kielich nerkowy mniejszy. Na powierzchni brodawki otwierają się drobne otworki, przez które mocz wypływa do kielicha.
Kora nie ogranicza się do cienkiej warstwy na obwodzie. Między sąsiednie piramidy wnika w postaci pasm nazywanych kolumnami nerkowymi, które sięgają aż do ścian zatoki. Z kolei od podstaw piramid w głąb kory wnikają cienkie prążki rdzenia, nazywane promieniami rdzennymi. Piramida wraz z otaczającą ją korą tworzy płat nerkowy.
Dalsza część artykułu jest dostępna w pakiecie
W pakiecie znajdziesz także pytania egzaminacyjne z wyjaśnieniami do tego tematu.
Kielichy nerkowe są początkowym odcinkiem dróg moczowych. Leżą w zatoce nerkowej, a nie w miąższu nerki, i są otoczone tkanką tłuszczową oraz gałęziami naczyń nerkowych. Kielichy nerkowe mniejsze mają kształt krótkich lejkowatych rurek. Każdy kielich mniejszy obejmuje swoim poszerzonym końcem brodawkę nerkową i przyczepia się wokół jej podstawy, tak że mocz wypływający z otworków brodawki trafia bezpośrednio do jego światła. Zwykle jeden kielich obejmuje jedną brodawkę, ale niekiedy dwie lub trzy brodawki uchodzą do wspólnego kielicha. W jednej nerce jest zwykle od 7 do 14 kielichów mniejszych.
Kilka sąsiednich kielichów mniejszych łączy się ze sobą i tworzy kielich nerkowy większy. Najczęściej występują dwa kielichy większe, górny i dolny, zbierające mocz odpowiednio z górnej i dolnej części nerki, a u części osób także kielich środkowy. Kielichy większe są dłuższe i szersze od mniejszych i uchodzą do miedniczki nerkowej.
Miedniczka nerkowa
Miedniczka nerkowa powstaje z połączenia kielichów większych. Ma kształt lejka spłaszczonego w kierunku przednio-tylnym. Jej szeroka podstawa jest zwrócona ku kielichom, a zwężający się koniec kieruje się ku dołowi i przyśrodkowo i przechodzi w moczowód. Pojemność miedniczki u dorosłego wynosi zwykle kilka mililitrów.
Miedniczka leży częściowo w zatoce nerkowej, a częściowo wystaje przez wnękę poza nerkę i przylega do tylnej ściany jamy brzusznej. Stosunek części leżącej w zatoce do części położonej poza nerką jest zmienny osobniczo. U jednych osób prawie cała miedniczka mieści się w zatoce, u innych większa jej część leży na zewnątrz wnęki.
Kształt miedniczki również jest zmienny. W typie ampułkowym miedniczka jest duża i szeroka, kielichy większe są bardzo krótkie lub nie występują wcale, a kielichy mniejsze uchodzą do niej bezpośrednio albo prawie bezpośrednio. W typie rozgałęzionym, nazywanym też drzewiastym, miedniczka jest mała i wąska, a dochodzą do niej długie kielichy większe, rozgałęzione jak konary drzewa. Między tymi typami występuje wiele postaci pośrednich.
Odcinki i przebieg moczowodu
Moczowód jest parzystym, wąskim przewodem, który odprowadza mocz z miedniczki nerkowej do pęcherza moczowego. U dorosłego ma długość około 25 do 30 cm i średnicę kilku milimetrów, przy czym moczowód lewy jest zwykle nieco dłuższy, ponieważ nerka lewa leży wyżej. Moczowód zaczyna się w miejscu przejścia miedniczki nerkowej, poza wnęką nerki, a kończy się ujściem na wewnętrznej powierzchni pęcherza.
Moczowód dzieli się na trzy części. Część brzuszna biegnie od miedniczki do kresy granicznej, część miedniczna od kresy granicznej do ściany pęcherza, a część śródścienna przechodzi przez ścianę pęcherza.
Część brzuszna leży w przestrzeni zaotrzewnowej, na tylnej ścianie jamy brzusznej, przykryta od przodu otrzewną ścienną, z którą jest luźno związana. Biegnie ku dołowi i nieco przyśrodkowo po przedniej powierzchni mięśnia lędźwiowego większego, mniej więcej przed szczytami wyrostków poprzecznych kręgów lędźwiowych.
W miednicy moczowód leży w przestrzeni podotrzewnowej. Część miedniczna biegnie najpierw po ścianie bocznej miednicy ku dołowi i ku tyłowi, przed naczyniami biodrowymi wewnętrznymi, mniej więcej do wysokości kolca kulszowego. Następnie zakręca przyśrodkowo i ku przodowi i dochodzi do dna pęcherza moczowego.
Skrzyżowania i sąsiedztwo moczowodu
W części brzusznej moczowody są krzyżowane od przodu przez naczynia jądrowe u mężczyzny lub jajnikowe u kobiety. Początkowy odcinek moczowodu prawego leży za częścią zstępującą dwunastnicy, a niżej za nasadą krezki jelita cienkiego i końcowym odcinkiem jelita krętego. Moczowód lewy biegnie za pętlami jelita czczego, a przy wejściu do miednicy za krezką esicy, w pobliżu jej nasady.
Na wysokości kresy granicznej moczowody przechodzą do miednicy i krzyżują od przodu naczynia biodrowe. Moczowód prawy krzyżuje zwykle początkowy odcinek tętnicy biodrowej zewnętrznej, tuż poniżej podziału tętnicy biodrowej wspólnej. Moczowód lewy krzyżuje tętnicę biodrową wspólną tuż powyżej jej podziału. Miejsce skrzyżowania może być przesunięte o kilka centymetrów.
W miednicy sąsiedztwo moczowodu zależy od płci. U mężczyzny moczowód dochodzi do dna pęcherza od tyłu i z boku. Tuż przed wejściem do ściany pęcherza krzyżuje go od przodu i od góry nasieniowód, tak że moczowód biegnie pod nim. W pobliżu leży pęcherzyk nasienny. U kobiety moczowód biegnie w podstawie więzadła szerokiego macicy, około 2 cm bocznie od szyjki macicy, gdzie krzyżuje go od góry tętnica maciczna. Następnie przechodzi przed sklepieniem bocznym pochwy do pęcherza.
Zwężenia moczowodu i odcinek śródścienny
Światło moczowodu nie jest jednakowe na całej długości i wyróżnia się w nim trzy miejsca zwężenia. Zwężenie górne leży w miejscu przejścia miedniczki nerkowej w moczowód. Zwężenie środkowe znajduje się na wysokości kresy granicznej, w miejscu skrzyżowania z naczyniami biodrowymi, gdzie moczowód zagina się, przechodząc do miednicy. Zwężenie dolne, najwęższe, obejmuje odcinek śródścienny przy ujściu moczowodu do pęcherza. Między zwężeniami światło jest szersze. W miejscach zwężeń najczęściej zatrzymują się kamienie moczowe.
Część śródścienna ma długość około 1,5 do 2 cm. Moczowód nie przechodzi przez ścianę pęcherza prostopadle, lecz skośnie, ku dołowi, przyśrodkowo i ku przodowi, i otwiera się szczelinowatym ujściem na wewnętrznej powierzchni dna pęcherza. Przy wypełnionym pęcherzu jego ściana uciska skośny odcinek śródścienny, co utrudnia cofanie się moczu do moczowodu. Położenie ujść moczowodów opisano przy pęcherzu moczowym.
Części i położenie pęcherza
Pęcherz moczowy jest nieparzystym zbiornikiem moczu położonym w miednicy mniejszej. Jego pojemność u dorosłego wynosi zwykle od 300 do 500 ml, a kształt zależy od stopnia wypełnienia. Pusty pęcherz jest spłaszczony, a pełny staje się jajowaty.
W pęcherzu wyróżnia się cztery części. Szczyt jest zwrócony ku przodowi i ku górze, w stronę przedniej ściany brzucha, i przechodzi w więzadło pępkowe pośrodkowe, które biegnie po tylnej powierzchni przedniej ściany brzucha do pępka. Trzon stanowi główną część pęcherza i leży między szczytem a dnem. Dno jest zwrócone ku tyłowi i ku dołowi. Szyjka jest najniżej położoną, zwężoną częścią pęcherza, w której pęcherz przechodzi w cewkę moczową. Szyjka jest najmniej ruchomą częścią narządu.
Pusty pęcherz leży w całości w miednicy mniejszej, za spojeniem łonowym, i nie wystaje ponad jego górny brzeg. W miarę wypełniania pęcherz rozszerza się ku górze, a jego szczyt wznosi się ponad spojenie łonowe do jamy brzusznej. Pełny pęcherz przylega wtedy bezpośrednio do przedniej ściany brzucha i odsuwa otrzewną ku górze, dlatego tuż nad spojeniem jest dostępny od przodu bez otwierania jamy otrzewnej. Wykorzystuje się to przy nakłuciu nadłonowym pęcherza.
Sąsiedztwo i otrzewna pęcherza
Od przodu pęcherz leży za spojeniem łonowym, od którego oddziela go przestrzeń załonowa wypełniona luźną tkanką łączną i tłuszczową. Bocznie pęcherz przylega do ścian bocznych miednicy mniejszej.
Otrzewna pokrywa tylko górną powierzchnię pęcherza, a u mężczyzny także górną część jego powierzchni tylnej. Pęcherz jest więc narządem podotrzewnowym, a jego pozostałe powierzchnie leżą poza otrzewną. Z pęcherza otrzewna przechodzi u mężczyzny na odbytnicę, tworząc zagłębienie odbytniczo-pęcherzowe, a u kobiety na macicę, tworząc zagłębienie pęcherzowo-maciczne.
Sąsiedztwo tylne pęcherza zależy od płci. U mężczyzny dno pęcherza przylega do odbytnicy, a między nimi leżą pęcherzyki nasienne i bańki nasieniowodów. U kobiety dno pęcherza przylega do przedniej ściany pochwy i do szyjki macicy, a odbytnica leży dalej ku tyłowi, za pochwą. Trzon macicy, pochylony ku przodowi, spoczywa na górnej powierzchni pęcherza.
Trójkąt pęcherza, ujścia i szyjka
Na wewnętrznej powierzchni dna pęcherza leży trójkąt pęcherza. Jego wierzchołki wyznaczają trzy ujścia. Dwa kąty tylno-boczne tworzą ujścia moczowodów, a kąt przedni, skierowany ku dołowi, tworzy ujście wewnętrzne cewki moczowej. Ujścia moczowodów mają kształt szczelin i leżą w odległości około 2 do 3 cm od siebie. Łączy je poprzeczne uwypuklenie błony śluzowej nazywane fałdem międzymoczowodowym, które wyznacza podstawę trójkąta. Błona śluzowa trójkąta jest gładka niezależnie od stopnia wypełnienia pęcherza, a w pozostałych częściach pustego pęcherza tworzy liczne fałdy.
Ujście wewnętrzne cewki leży w szyjce pęcherza, w najniższym punkcie narządu. U mężczyzny szyjka pęcherza spoczywa na podstawie gruczołu krokowego, który obejmuje początkowy odcinek cewki. Tuż za ujściem wewnętrznym cewki może występować niewielkie uwypuklenie nazywane języczkiem pęcherza, wywołane przez płat środkowy gruczołu krokowego. U kobiety gruczołu krokowego nie ma, a szyjka pęcherza spoczywa bezpośrednio na mięśniach dna miednicy i leży niżej niż u mężczyzny.
Cewka moczowa żeńska
Cewka moczowa odprowadza mocz z pęcherza na zewnątrz. Zaczyna się ujściem wewnętrznym w szyjce pęcherza, a kończy ujściem zewnętrznym. Jej długość i przebieg są u obu płci wyraźnie różne.
Cewka moczowa żeńska jest krótka, ma długość około 3 do 5 cm, jest prawie prosta, stosunkowo szeroka i rozciągliwa. Od ujścia wewnętrznego biegnie ku dołowi i nieco ku przodowi, za spojeniem łonowym i poniżej niego, i przechodzi przez dno miednicy. Na całej długości leży przed pochwą i jest zrośnięta z jej przednią ścianą. W ścianie cewki leżą drobne gruczoły przycewkowe.
Ujście zewnętrzne cewki żeńskiej leży w przedsionku pochwy, około 2 do 3 cm za łechtaczką i bezpośrednio przed ujściem pochwy. Krótka i prosta cewka żeńska sprzyja zakażeniom wstępującym, które u kobiet występują częściej niż u mężczyzn.
Części cewki moczowej męskiej
Cewka moczowa męska jest znacznie dłuższa, ma długość około 18 do 22 cm i przechodzi kolejno przez gruczoł krokowy, dno miednicy i prącie. Oprócz moczu odprowadza także nasienie. Dzieli się na trzy części, którymi są część sterczowa, część błoniasta i część gąbczasta.
Część sterczowa zaczyna się ujściem wewnętrznym w szyjce pęcherza i przechodzi przez gruczoł krokowy od jego podstawy do szczytu, biegnąc prawie pionowo ku dołowi. Ma długość około 3 cm. Na jej tylnej ścianie leży wzgórek nasienny, na którym uchodzą przewody wytryskowe, a po jego bokach otwierają się przewody gruczołu krokowego. Te struktury należą do układu płciowego.
Część błoniasta jest najkrótsza i ma zwykle od 1 do 2 cm długości. Leży w dnie miednicy, między szczytem gruczołu krokowego a opuszką prącia, i przechodzi przez warstwę mięśni tworzących zwieracz cewki moczowej.
Część gąbczasta jest najdłuższa i ma około 15 cm długości. Biegnie w ciele gąbczastym prącia, od opuszki prącia aż do żołędzi, na której szczycie kończy się ujściem zewnętrznym. Do jej początkowego odcinka uchodzą przewody gruczołów opuszkowo-cewkowych.
Zagięcia, zwężenia i rozszerzenia cewki męskiej
Przy zwisającym prąciu cewka męska tworzy dwa zagięcia i ma kształt zbliżony do litery S. Zagięcie podłonowe leży pod spojeniem łonowym, obejmuje część błoniastą i początek części gąbczastej i jest wklęsłe ku górze i ku przodowi. Jest zagięciem stałym, ponieważ ten odcinek cewki jest przytwierdzony do otoczenia. Zagięcie przedłonowe leży przed spojeniem łonowym, w miejscu przejścia części stałej prącia w część zwisającą, i jest wklęsłe ku dołowi. Po uniesieniu prącia ku przedniej ścianie brzucha zagięcie przedłonowe znika, a cewka przyjmuje kształt pojedynczego łuku. Ma to znaczenie przy cewnikowaniu.
Światło cewki męskiej nie jest jednakowe na całej długości. Zwężenia leżą przy ujściu wewnętrznym, w części błoniastej i przy ujściu zewnętrznym, które jest najwęższym miejscem całej cewki. Najszerszą i najbardziej rozciągliwą częścią cewki jest część sterczowa. Rozszerzenie opuszkowe leży w początkowym odcinku części gąbczastej, w obrębie opuszki prącia. Dół łódkowaty jest rozszerzeniem położonym w żołędzi, tuż przed ujściem zewnętrznym. Ujście zewnętrzne ma kształt pionowej szczeliny na szczycie żołędzi.
